🔑 Key Highlights

• Vàng đang quay trở lại vai trò trung tâm trong bối cảnh niềm tin vào tiền pháp định suy yếu.
• Ngày vía Thần Tài không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, mà phản ánh xu hướng tích trữ tài sản an toàn.
• Lịch sử cho thấy vàng luôn phát huy vai trò trú ẩn trong các giai đoạn khủng hoảng kinh tế và tài chính.
• Làn sóng tích trữ vàng hiện nay mang tính dài hạn, gắn với những điều chỉnh sâu sắc của hệ thống tiền tệ toàn cầu.

1. Tích trữ vàng là gì, vì sao lại quay trở lại?

Tích trữ vàng là hành vi nắm giữ vàng như một tài sản bảo toàn giá trị, thay vì chỉ coi vàng là công cụ đầu tư ngắn hạn hay vật phẩm tiêu dùng. Khác với tiền pháp định và các tài sản tài chính khác, vàng có nguồn cung hữu hạn và không phụ thuộc vào cam kết của bất kỳ chính phủ hay tổ chức tài chính nào.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt với lạm phát kéo dài, căng thẳng địa chính trị và biến động tài chính khó lường, vàng đang dần lấy lại vai trò như một điểm neo giá trị. Sự quan tâm gia tăng đối với vàng không đơn thuần xuất phát từ biến động giá, mà phản ánh mối lo ngại sâu rộng hơn về tính bền vững của hệ thống tiền tệ hiện tại.

2. Vàng và Ngày vía Thần Tài: Từ tín ngưỡng đến hành vi tài chính

Tại Việt Nam, Ngày vía Thần Tài (mùng 10 tháng Giêng âm lịch) từ lâu gắn liền với thói quen mua vàng đầu năm, với mong muốn cầu may, tài lộc và thuận lợi trong làm ăn. Dù mang yếu tố tín ngưỡng, hành vi này đồng thời phản ánh một nhu cầu mang tính kinh tế: tích trữ tài sản an toàn ngay từ đầu năm.

Trong những năm gần đây, khi giá vàng duy trì ở mức cao và môi trường kinh tế trở nên bất ổn hơn, việc mua vàng trong ngày vía Thần Tài không còn thuần túy là nghi lễ đầu năm. Với nhiều người, đây là một cách khởi đầu chu kỳ tài chính mới bằng việc nắm giữ tài sản có khả năng bảo toàn giá trị trước lạm phát và rủi ro tiền tệ.

3. Vàng trong kỷ nguyên tiền pháp định

Sau khi hệ thống Bretton Woods chấm dứt vào năm 1971, thế giới bước vào kỷ nguyên tiền pháp định (fiat money), nơi giá trị tiền tệ không còn gắn với vàng mà dựa hoàn toàn vào niềm tin đối với chính phủ phát hành. Trong suốt nhiều thập kỷ, đồng USD giữ vai trò trung tâm của hệ thống tiền tệ toàn cầu.
Tuy nhiên, các chính sách tiền tệ nới lỏng kéo dài, thâm hụt ngân sách lớn và việc sử dụng tài chính như một công cụ địa chính trị đã làm gia tăng lo ngại về tính bền vững của trật tự này. Trong bối cảnh đó, vàng – với đặc tính không thể bị in thêm và mang tính trung lập – đang được nhìn nhận trở lại như một chuẩn mực giá trị thay thế.

4. Vàng – Tài sản trú ẩn xuyên thời gian

Lịch sử vàng gắn liền với lịch sử phát triển của kinh tế toàn cầu. Ngoài vai trò là trang sức hay nguyên liệu công nghiệp, vàng từ lâu đã được xem là công cụ bảo toàn tài sản trong những giai đoạn bất ổn.
Kỷ nguyên bản vị vàng (Gold Standard):

• Từ thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, nhiều quốc gia neo giá trị đồng tiền vào vàng, tạo nền tảng ổn định cho tỷ giá hối đoái và thương mại quốc tế. Việc tiền tệ gắn với vàng giúp hạn chế in tiền quá mức và củng cố niềm tin vào giá trị đồng tiền.
• Đại suy thoái 1929–1939:
  Khi hệ thống ngân hàng và tiền giấy sụp đổ, vàng trở thành điểm tựa an toàn cho cả chính phủ lẫn người dân. Trong bối cảnh khủng hoảng nghiêm trọng, vàng được tích trữ như một phương tiện bảo toàn tài sản trước rủi ro hệ thống.
• Thế chiến II (1939–1945):
  Trong chiến tranh, vàng không chỉ là nguồn lực tài chính phục vụ quân sự mà còn là tài sản chiến lược giúp duy trì tiềm lực kinh tế. Sau chiến tranh, lượng vàng tích lũy lớn trở thành nền tảng cho tái thiết và hình thành trật tự tài chính mới.
• Khủng hoảng dầu mỏ và lạm phát thập niên 1970:
  Cú sốc dầu mỏ cùng chính sách tiền tệ nới lỏng đã đẩy lạm phát lên cao, làm xói mòn sức mua tiền tệ. Vàng nổi lên như công cụ phòng vệ hiệu quả, bước vào chu kỳ tăng mạnh sau khi Mỹ chấm dứt chuyển đổi USD sang vàng.
• Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008:
  Sự sụp đổ của các định chế tài chính lớn khiến niềm tin vào hệ thống tài chính suy giảm nghiêm trọng. Trong giai đoạn này, vàng được lựa chọn như kênh trú ẩn an toàn, tái khẳng định vai trò bảo vệ tài sản trước khủng hoảng niềm tin.

Xuyên suốt các giai đoạn lịch sử, một quy luật lặp lại rõ ràng: khi niềm tin vào tiền tệ suy yếu, vàng lại được lựa chọn như nơi lưu giữ giá trị cuối cùng.

4. Việt Nam và vai trò của vàng trong tích trữ tài sản

Bước sang tháng 1/2026, giá vàng thế giới vẫn duy trì ở vùng cao so với mặt bằng lịch sử. Điều này phản ánh tâm lý thận trọng kéo dài của thị trường trước các rủi ro kinh tế, tài chính và địa chính trị chưa được giải quyết triệt để.

Quan trọng hơn, sự quan tâm tới vàng hiện nay không chỉ đến từ biến động giá ngắn hạn, mà xuất phát từ nhận thức dài hạn về những điều chỉnh cấu trúc của hệ thống tiền tệ toàn cầu.

Tại Việt Nam, dù không công bố chính thức số liệu dự trữ vàng quốc gia, vàng vẫn giữ vai trò đặc biệt trong đời sống tài chính của người dân. Giá vàng trong nước nhiều năm duy trì ở mức cao, phản ánh tác động của thị trường quốc tế và đặc thù cung – cầu nội địa.

Đối với nhiều hộ gia đình, vàng không chỉ là tài sản đầu tư mà còn là kênh tích trữ truyền thống, giúp phòng ngừa lạm phát và bảo toàn giá trị tài sản trong dài hạn.

Làn sóng tích trữ vàng hiện nay không đơn thuần là phản ứng ngắn hạn trước biến động thị trường, mà phản ánh sự dịch chuyển trong cách nhìn nhận rủi ro tài chính của cả cá nhân lẫn nền kinh tế. Khi trật tự tiền tệ toàn cầu đối mặt với nhiều thách thức, vàng một lần nữa trở lại vị trí trung tâm.

Trong bối cảnh đó, Ngày vía Thần Tài không chỉ là một nghi lễ mang tính văn hóa, mà còn phản ánh xu hướng rộng hơn: tích trữ vàng như một phương thức bảo toàn giá trị dài hạn. Và nhiều khả năng, làn sóng này sẽ còn tiếp diễn trong những năm tới.